Klooker

Concrete hulp bij verduurzamen. Samen maken we duurzaam consumeren het nieuwe normaal!

  • Home
  • Product
  • Over ons
  • Word lid
  • Login
  • Het Klooker Manifest
  • Privacy en cookies
  • Algemene voorwaarden
  • Werken bij Klooker
  • Contact
Home » Algemeen » Page 13

Repareer het!

Waardeer het. Repareer het! Klooker

Geschreven in oktober 2019


Klooker zorgt dat jij lekker kunt leven, genieten èn tegelijkertijd bewust kunt kiezen. Alles is écht verantwoord, van topkwaliteit en betaalbaar.

In Nederland wordt gigantisch veel weggegooid. De vaardigheden die nodig zijn om spullen te repareren worden ons al lang niet meer aangeleerd en gaan dus verloren. Veel van ons weten niet meer hoe we onze spullen kunnen repareren en zo eindigt het bij het eerste zicht van schade of slijten al bij het afval. Volgens SIRE gooien Nederlanders jaarlijks gemiddeld per persoon 18 kilo aan elektrische apparaten,15 kilo aan textiel en 16 kilo aan meubels en speelgoed weg!

Afval

Al dit weggooien is zonde want repareren is in meeste gevallen beter voor het milieu omdat er dan minder grondstoffen en energie nodig is voor een nieuw product.

In deze mailing lees je over hoe je dingen zelf kan repareren, ook al heb je daar misschien zelf de vaardigheden en gereedschappen (nog) niet voor. Ook leer je welke producten je beter wel, en welke producten je beter niet kan repareren in verband met milieuvriendelijkheid.

Waardeer Het. Repareer Het.

Sinds september heeft SIRE een nieuwe campagne genaamd Waardeer Het. Repareer Het. In deze campagne willen ze bewustzijn creëren voor het feit dat repareren beter is voor het milieu. Deze campagne is ook voorzien van een leuke website waar jij terecht kan als je iets wilt repareren, maar niet weet hoe. Wij hebben hierdoor al een rits van een broek en het handvat van een koffer kunnen repareren! Check de site zelf hier en zie onderstaand één van hun campagne video’s:

Iets is kapot. Wat nu?

Oke, het gebeurd wel eens… Iets gaat kapot. Wat doe je nu? Je hebt meerdere opties:

Weggooien

Weggooien is zonde, en eigenlijk bijna nooit nodig omdat we zoveel recycle mogelijkheden hebben. Sommige grote voorwerpen zijn lastiger weg te brengen (naar bijvoorbeeld de kringloop). Zeker als men geen auto tot beschikking heeft. Dat snappen wij, en daarom geven wij in deze mailing nog een paar handige tips voor deze gevallen.

Recyclen

Recycle teken

Zoals hierboven al gezegd, zijn er tegenwoordig veel mogelijkheden voor recyclen in Nederland. Denk bijvoorbeeld aan de textielcontainer en de inzamelingspunten van Wecycle. Ook kan je vaak oude apparaten wegbrengen in de winkel bij aankoop van een nieuwe, of soms zelfs als je niks koopt. Als laatste is het mogelijk om de apparaten in te leveren bij de gemeente. Echter geldt niet voor elke gemeente dat het dan gerecycled wordt. Zie dat op de website van jouw gemeente. Vaak worden deze spullen opgehaald door de gemeente bij jou thuis, dan hoef jij je geen zorgen te maken over het transport van je oude spullen. Lees op deze pagina meer over het inleveren van oude en gebruikte spullen bij de gemeente.

Kringloop, donatie, verkoop

Als iets beschadigd is maar nog niet echt kapot kan je het ook proberen naar de kringloop te brengen, te doneren of te verkopen. Er zijn vast mensen die het nog wel graag zouden willen hebben.

Ook in dit geval is er vaak kans dat je oude spullen voor je kunnen worden opgehaald als jij er niet toe in staat bent om ze te brengen. Veel kringloopwinkels hebben een (gratis) ophaalservice, bijvoorbeeld Het Goed. Op deze website kan je een overzicht zien van alle kringlopen in Nederland, inclusief hun contactgegevens. Dan kan je altijd even bellen of er een mogelijkheid is voor ophaalservice.

Geld teken in hand

Ook kan je jouw oude spullen doneren, bijvoorbeeld aan een goed doel. Op de website van Stichting Inzameldoelen staat een overzicht van alle goede doelen die jouw oude spullen graag willen inzamelen. Sommige van deze doelen schenken de spullen dan direct aan een ander, of soms wordt het verkocht en met de inkomsten worden dan projecten gedaan.

Als laatste kun je nog wat verdienen met jouw oude spullen als je het verkoopt. Dit kan je online doen, of bijvoorbeeld bij plekken in je buurt die oude spullen inkopen om gebruik te maken van de onderdelen. Ook is je oude, zelfs kapotte, telefoon geld waard. Er zitten namelijk waardevolle materialen in! Op veel online websites of lokale winkels kan je jouw oude en/of kapotte telefoon verkopen.

Reparatie

En nu komen we eindelijk bij het onderwerp van de dag: reparatie! Je heb binnen deze optie weer meerdere keuzes te maken, maar eerst willen we het kort hebben over wanneer je nou beter wel en wanneer beter niet je spul kunt (laten) repareren.

Wanneer wel en wanneer niet repareren?

Volgens Milieu Centraal is het niet altijd aan te raden je oude spullen te repareren. Dan gaat het eigenlijk specifiek om oude apparatuur. De reden hiervoor is dat sommige oude apparaten echte energieslurpers zijn, en het is dus beter voor het milieu om ze te vervangen.

Milieu Centraal infographic
Infographic van Milieu Centraal

Milieu Centraal raad aan om oude elektronica en kleine huishoudelijke apparaten wel altijd te (laten) repareren. Grote huishoudelijke apparaten kunnen het beste vervangen worden wanneer ze ouder zijn dan 12 jaar of een energielabel van lager dan A++ hebben.

Natuurlijk is het duur om grote huishoudelijke apparaten te vervangen, maar het is belangrijk te onthouden dat energieslurpers ook geldslurpers zijn! Een zuiniger apparaat is niet alleen goed voor het milieu, maar het bespaart je ook nog geld. Bijvoorbeeld het vervangen van een afvoer- of condensdroger die vijf jaar of ouder is door een wasdroger met het label A++, levert al meteen financieel voordeel op.

Lees meer over het onderwerp ‘repareren of vervangen’ op deze pagina van Milieu Centraal.

Laten repareren

Als je zelf niet weet hoe, geen gereedschap of materialen tot beschikking hebt en geen tijd hebt kan je je kapotte spul natuurlijk laten repareren. Je kan hier iemand voor betalen, of misschien ken je iemand in je omgeving die er handig mee is.

Wist je dat er zelfs plekken zijn die jouw spullen op een dúúrzame manier kunnen repareren? Een voorbeeld hiervan is Studio Fijnstof, die jouw oude meubels opnieuw kan stofferen. Ze maken zoveel mogelijk gebruik van duurzame stoffen zoals linnen en hennep, of gerecyclede stoffen zoals gerecycled wol. Je kunt Studio Fijnstof vinden in Utrecht.

Andere bedrijven die duurzaam repareren kan je vinden met behulp van keurmerken. Bijvoorbeeld het keurmerk GroenGedaan!, is een kerumerk die bedrijven krijgen wanneer ze op een milieuvriendelijke manier te werk gaan. Dit keurmerk is specifiek gericht op de autobranche en vastgoed. Ook het keurmerk Duurzaam Repareren kan je helpen om een duurzame reparateur voor je motorvoertuigen te vinden. Bij dit keurmerk zijn het gebruik van niet-vervuilende producten, het verantwoorde afvoer van afval en het aanbieden van milieuvriendelijk vervangend vervoer belangrijke criteria.

Samen doen

In het geval dat je nou iemand persoonlijk kent die je spul voor je kan repareren, dan kan je ook vragen of jullie het samen kunnen doen. Zo leer je nog wat, en kan je trots zijn dat je gedeeltelijk zelf je spullen hebt gerepareerd! Wie weet kan je het de volgende keer zelf, of help jij één van jouw vrienden.

Ken je nou niemand die er handig mee is en heb je geen geld voor een reparateur, of wil je het gewoon graag zelf (met de hulp van een ander) proberen te repareren? Neem je kapotte spul dan mee naar een Repair Cafe bij jou in de buurt! Repair Cafe’s zijn serieus bijna overal te vinden, zelfs in kleinere dorpen en steden!

Wat zijn Repair Cafe’s?

Repair Cafe’s zijn (gratis) bijeenkomsten die draaien om (samen) repareren. Er is altijd gereedschap en materiaal aanwezig om alle mogelijke reparaties uit te voeren en er zijn deskundige vrijwilligers aanwezig met reparatie kennis en vaardigheden. Je neemt van huis iets mee dat kapot is, het kan van alles zijn: kleding, meubels, elektrische apparaten, fietsen, speelgoed, enzovoort! Zie de video hier onder om er meer over te leren:

Bij Repair Cafe’s wordt waardevolle praktische kennis overgedragen, spullen worden gered van de sloop en dus hoeven we minder nieuwe spullen te kopen en te produceren. Dit scheelt weer grondstoffen en is dus beter voor het milieu. Vind hier een Repair Cafe bij jou in de buurt!

Zelf doen

Ook kan je het natuurlijk zelf, in je eentje, repareren. Dit is niet alleen een mogelijkheid voor mensen die er al handig in zijn, je kan het ook zelf proberen door middel van instructies die je vindt in een boek of op het internet. YouTube staat bomvol met super handige instructie video’s! Wel willen we natuurlijk even zeggen dat als je geen ervaring hebt met repareren en je wilt een reparatie maken die eventueel gevaarlijk zou kunnen zijn dan is het beter dat je hulp erbij roept. Zelf proberen is super tof, maar wees verantwoordelijk en gebruik je gezond verstand.

Stel je wilt zelf iets repareren, maar hebt simpelweg het gereedschap er niet voor? In dat geval kan je het lenen van een ander, of op zoek gaan naar een werkplaats.

Bruikleen

Als je gereedschap nodig hebt, kan je dat lenen van anderen. Ken je niemand die gereedschap heeft? Geen probleem! Op bepaalde platforms kan je ook spullen van anderen lenen. Een oude bekende bij Klooker is Peerby.

Peerby mensen delen spullen

Peerby is een website waar je spullen van anderen kan huren. Voor dingen als gereedschap is dit heel handig want dat gebruiken we vaak minder dan één keer per maand. Door gereedschap te delen met anderen hoeft er minder gekocht en geproduceerd te worden. Zo besparen we weer wat grondstoffen en CO2 uitstoot.

Peerby werkt heel gemakkelijk: Je zoekt op een bepaald voorwerp dat je nodig hebt in jouw buurt, stuurt een berichtje naar de aanbieder en bevestigt de transactie met hen!

Werkplaats

Als je thuis geen plek hebt of het gereedschap niet hebt kan je opzoek gaan naar een werkplaats. Hier kan je een werkbank huren en gebruik maken van het gereedschap dat ze daar ter beschikking stellen.

In Rotterdam en Utrecht heb je bijvoorbeeld werkplaats Buurman. Hier kan je een werkplek reserveren per uur, per dag, of per dagdeel. Als je gebruik maakt van een werkplaats bij Buurman is er ook altijd iemand van het team aanwezig om je te helpen. Daarnaast kan je bij Buurman ook je materialen kopen, ze bieden exclusief tweedehands materialen die worden gedoneerd door particulieren en bedrijven. Werkplaats Buurman steunt dus niet alleen de reparatie van spullen maar ook het hergebruik van materialen. Dat bespaart extra veel grondstoffen, lekker duurzaam dus!

Werkplaatsen kan je ook vinden in andere steden, zo heb je in Meppel bijvoorbeeld Werkplaats4you en in Amsterdam de Openbare Werkplaats. Niet alle werkplaatsen zijn echter specifiek bezig met duurzaamheid, maar het feit dat jij er bent om jouw kapotte spullen te repareren maakt het al duurzaam!

Cursussen

Weet je niet goed hoe je jou spullen kan repareren? Of ben je niet goed met gereedschap? Dan kan je ook een cursus volgen! Er zijn over het hele land veel cursussen die je leren handig te worden met gereedschap door dingen te bouwen en/of te repareren. Onder andere bij Buurman kan je terecht voor leuke (groeps)workshops. Maak gebruik van onderstaande korting!

Korting op cursussen bij Buurman!

Wil je een leuke groepsworkshop doen bij Buurman? (Zowel Utrecht als Rotterdam)
Dan krijg je 10% korting met de code cursuskort1920

Ook kun je altijd een workshop met z’n tweetjes boeken waarbij de tweede persoon maar voor de helft van de prijs mee gaat. Kun je gezellig samen aan een projectje werken! Bekijk het aanbod bij Buurman.

We hopen dat deze mailing jou net zo inspireert als het bij ons gedaan heeft, om meer dingen (zelf) te repareren in plaats van te vervangen. Wij hebben het al geprobeerd en geloof ons, zelf repareren is echt leuk en heel belonend! Laat het ons en andere Klookeraars ook vooral weten hoe jullie reparaties er aan toe gaan en wanneer jullie bijvoorbeeld een werkplaats of een Repair Cafe bezoeken.

naar alle lopende kortingen

Duurzame elektronica

Geschreven in oktober 2019.


Klooker zorgt dat jij lekker kunt leven, genieten èn tegelijkertijd bewust kunt kiezen. Alles is écht verantwoord, van topkwaliteit en betaalbaar.

Telefoontje kopen? De keuze is reuze! Maar waar moet je wezen voor je duurzame elektronica? Daar is het antwoord niet zomaar op te vinden. Hoeveel van je eigen elektronica is bijvoorbeeld duurzaam geproduceerd? Precies, niet veel! En dat terwijl jij zo bewust bezig bent. We gingen op zoek naar verantwoorde technologie en ontdekten dat, in onze wereld vol biologische broccoli ’s en lokaal geproduceerd wasmiddel, het meest vernuftige hopeloos achterloopt: de elektronica.

Eerlijk is eerlijk, er gebeurt niet niks in elektroland, maar het duurzame aanbod is nog bedroevend schaars. Welke initiatieven zijn er wél en welke merken doen het al goed? We zochten het voor je uit.

Duurzaamheid in materiaal en design

Het lijkt erop dat er momenteel twee soorten elektronica zijn die in de categorie ‘duurzaam’ vallen. Modulaire elektronica, waarbij het design maakt dat elk onderdeel van het apparaat afzonderlijk te vervangen is. Dat verlengt de totale levensduur, wat afval en materiaal bespaart. De andere soort is kritisch in materiaalgebruik, en zoekt alternatieven voor plastics of gebruikt gerecyclede grondstoffen.

Nieuw denken

Op deze manier over materiaal en design denken, past echter totaal niet in het huidige plaatje van de elektronica-industrie. Alles moet snel, in grote oplages en het liefst zo goedkoop mogelijk uit China komen. Bovendien zijn fabrikanten niet happig op apparaten met een lange levensduur. Dat betekent minder verkoop! Om tussen de elektronicamagnaten te komen met je groene idee, moet je echt van goeden huize komen om niet direct kopje onder te gaan.

Wat is er mis met veel huidige elektronica? We schreven er eerder een mailing over bij Klooker, waarin je alles leert over grondstoffen, productie en recycling van elektronica.

Modulaire elektronica

De stekker eruit, al voor hij erin kan

De modulaire Ara is nooit uitgebracht.

Wij zijn niet de enige die vinden dat elektronica duurzamer kan. Er zijn verschillende universiteiten, onderzoekers en grote bedrijven die zich bezighouden met de ontwikkeling van modulaire technologie. Helaas houden maar weinig projecten stand. We zijn al zó vaak zo dicht bij een modulaire mobiele telefoon geweest: Google’s Ara, LG’s G5 en de Puzzle Phone van Circular Devices. Bij al deze projecten is de stekker er inmiddels uit getrokken.

Block by block: FairPhone

Gelukkig zijn er ook bedrijven die het hoofd wél boven water weten te houden. FairPhone is het bekendste en tot nu meest succesvolle verhaal. Het krijgt als enige elektronicamerk een groen label op Rankabrand. Een B-label welteverstaan, dus nog niemand heeft A!

Bron: Fairphone

Sinds 2013 vecht Fairphone al voor een telefoon met eerlijke prijzen, duurzame materialen en acceptabele werkomstandigheden voor de fabrieksarbeiders. Waar Google de handdoek in de ring gooide, ging dit Amsterdamse bedrijfje stug door. De FairPhone 3, het huidige model (bijna beschikbaar), bestaat uit 6 vervangbare modules, bevat fairtrade goud en de behuizing is gemaakt van gerecycled plastic. Dat gaat al de goede kant op!

Het fijne aan de FairPhone is dat je kapotte onderdelen makkelijk zelf kunt vervangen. Het beeldscherm schroef je er zo af bijvoorbeeld. Handig voor mensen (zoals wij) die hun telefoon wel eens laten vallen…

Gerrard Street

Bron: Gerrard Street

We gooien jaarlijks 40 miljard kilo aan elektronica weg. Onhoudbaar en onnodig, daarom ontwierp Gerrard Street een modulaire koptelefoon, waarvan elk onderdeel los te vervangen is. Kabel stuk? Stuur maar terug! De rest van de koptelefoon kun je lekker blijven gebruiken, in plaats van dat álles wordt weggegooid. Wil je eens kennis maken met deze koptelefoons? Ze zijn nu te vinden in de expo van het pop-up Klimaatmuseum op Station Utrecht Centraal.

Duurzame materialen

House of Marley

Bron: House of Marley

We schreven al eerder over dit duurzame audiomerk, dat direct in het oog springt door haar gebruik van duurzame, FSC-gekeurde materialen als bamboe en kurk. Ook de verpakking is duidelijk van gerecycled materiaal. ‘Zelfs de inkt daarvan is op basis van soja,’ vertelt CEO Frits de Groot trots in een telefoongesprek.

Waar veel initiatieven in de krochten van het internet blijven hangen, ligt House of Marley gewoon in de Media Markt naast de grote merken. Duurzaam kan dus wél. Ook House of Marley neemt kapotte oordopjes en koptelefoons gewoon weer in. ‘We proberen zo veel mogelijk te repareren en als het kán vervangen we onderdelen in plaats van het hele product weg te gooien. Dat is inderdaad helaas niet rendabel, maar we vinden het gewoon belangrijk,’ aldus de Groot.

Korvaa: de groeiende koptelefoon

Bron: Korvaa

Stel dat we onze producten konden groeien, in plaats van in elkaar te zetten. Zou dat niet prachtig zijn? Een natuurlijk proces voor de creatie van materialen. Op Netflix is er een heel interessante aflevering van ‘Abstract’ over Neri Oxman, een wetenschapper met dit idee van groeiende materialen voor producten en bouwwerken. In Finland wordt concreet gewerkt aan een koptelefoon, de Korvaa, bestaande uit materiaal gemaakt door microben als schimmels en gisten. Een supertof idee, maar nog ver weg voor de consument. Want hoewel de materialen inderdaad groeien en volledig natuurlijk zijn, is de Korvaa vooralsnog een prototype en bevat nog geen elektronica. Maar dromen mag, toch?

Dotts M: 3D printen

Bron: Bright

De technologie van 3D printers gaat elke dag een stapje verder. Ook voor audio is er een merk geweest dat koptelefoons printte van volledig gerecyclede kunststof en werd geproduceerd in de Spanje: Dotts. Europese productie, je eigen kleurtjes kiezen, weinig transport en nagenoeg geen afval bij de productie. Het leek een leuk idee, maar de Dotts M koptelefoon kreeg geen denderende reviews na haar lancering. De website is inmiddels uit de lucht en het merk lijkt van de aardbodem verdwenen. Zou er toch nog iemand zijn die dit durft op te pakken?

Duurzame computers

Er is nog een lange weg te gaan, maar ze komen er heus: duurzame computers. Iameco maakt bijvoorbeeld houten computers die 70% minder CO2-uitstoten bij productie dan de gemiddelde PC. Ze zijn bovendien modulair en maken zo min mogelijk gebruik van zware metalen. Met een Iameco computer moet je gemiddeld 10 jaar vooruit kunnen.

Een ander bedrijf dat een poging waagde was Recompute, dat een PC met kartonnen behuizing maakte, in plaats van plastic. Dat lijkt een leuk idee, maar de focus kan beter naar de interne elektronica dan de behuizing. Bovendien lijkt de levensduur van een kartonnen computer ons niet heel hoog, om over brandveiligheid nog maar te zwijgen. Nog even doordenken dus!

Dus, waar kun je op letten?

  • Koop refurbished in plaats van nieuw
  • Repareer als het kan, in plaats van weg te gooien
  • Recycle je oude PC, bijvoorbeeld bij MilieuPC
  • Check bij aankoop (van je televisie bijvoorbeeld) altijd het energielabel
  • Check de duurzaamheidsscore van een merk op rankabrand
  • Lever je je telefoon in bij FairPhone, dan krijg je € 20,- korting!
  • Zet je apparaat uit na gebruik. Maar dat deed je al, toch?
naar alle lopende kortingen

Interview met Vanhulley

Boxershorts van VanHulley

Geschreven in oktober 2019


Klooker zorgt dat jij lekker kunt leven, genieten èn tegelijkertijd bewust kunt kiezen. Alles is écht verantwoord, van topkwaliteit en betaalbaar.

Kan je misschien wat vertellen over hoe jullie kwamen bij het idee om boxershorts te produceren als onderdeel van jullie sociale onderneming? Waarom boxershorts in plaats van andere kleding of voorwerpen?

We gebruiken uitsluitend stof die al bestaat. De textiel krijgen we opgestuurd (of langsgebracht) voor een specifieke bestelling of gedoneerd vanuit allerlei hoeken. Want, waarom onze planeet zwaarder belasten met de productie van nieuwe textiel? In de basis maken we inderdaad boxershorts van overhemden. Het idee ontstond bij Jolijn aan de hand van een overhemd van haar man. De manchetten en de boord waren versleten, maar de rest van de stof nog helemaal prima. Zonde om weg te doen! Zo kwam ze op het idee om er iets anders van te maken. Maar, inmiddels maken we zoveel meer dan alleen shorts! Een andere enorme berg afgedankt textiel, dat in de shredder verdwijnt als het niet vernietigd wordt, is bedrijfskleding. En als wij een overhemd kunnen upcyclen, dan kunnen wij natuurlijk ook afgedankte/ongebruikte/niet-passende bedrijfskleding een nieuw leven geven. En die -net als de boxershorts- weer terug leveren aan de oorspronkelijke eigenaar: het bedrijf. Zelfde idee, maar dan grootschaliger. Zie daarvoor ook deze pagina over de b2b.

We gebruiken uitsluitend stof die al bestaat. Want, waarom onze planeet zwaarder belasten met de productie van nieuwe textiel?

Zoals wij dat begrepen ligt de kern van Vanhulley vooral bij het verbeteren van de positie van vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt, hoe kwam het aspect van duurzaam produceren erbij te kijken?

Eigenlijk was dit andersom! Jolijn is gestart met het idee om van overhemden boxers te maken. Daar zijn iets later de vrouwen bij gekomen, wat ontstond via Vrouwencentrum Jasmijn. Zij hadden een kleinschalig naaiclubje. Een perfecte match, want het was niet de intentie van Jolijn om maar “gewoon” een productieatelier te starten. Ze wilde meer doen dan dat. 

Het was niet de intentie van Jolijn om maar ”gewoon” een productieatelier te starten. Ze wilde meer doen dan dat.

Zouden jullie wat kunnen vertellen over de vrouwen die Vanhulley helpt? Heb je misschien voorbeelden van een aantal ‘’success stories’’?

Vanhulley helpt de vrouwen door ze een werkervarings- en opleidingsplek te geven. De vrouwen werken 16 uur bij ons op het atelier en gaan een dag per week naar ROC het Noorderpoort college in Groningen. Ze volgen daar de opleiding ‘Assistent dienstverlening en zorg’. Daarnaast hebben we een ochtend in de week een programma met betrekking tot talentontwikkeling. We maken samen met iedere vrouw een plan voor na hun tijd bij ons, zoals een vervolgopleiding, een baan of een stageplek.
We zijn er voor alle vrouwen die graag zouden willen bijdragen maar niet weten hoe (bijvoorbeeld dus door gebrek aan scholing, werkervaring of de Nederlandse taal in mindere mate spreken). En dat geldt voor alle vrouwen over de hele wereld inclusief Nederland. Wat ons betreft betekent diversiteit ook Nederlandse vrouwen. Lees hier het succesverhaal van oud-Vanhulleydeelneemster Shahrazed.

We zijn er voor alle vrouwen die graag zouden willen bijdragen maar niet weten hoe.

We zijn benieuwd naar de reacties die jullie met jullie sociale onderneming zijn tegengekomen. Is iedereen enthousiast geweest (de consument + fabrikanten), of zijn er wel eens mensen kritisch geweest? Hoe gingen jullie daar dan mee om?

Natuurlijk zijn mensen wel eens kritisch. Zo lees ik (als marketeer) via sociale media veel positieve reacties over ons. Een enkele keer een minder bericht. Dan kan je denken: ‘Ah, dat is jammer’. Maar deze mensen nodig ik altijd uit om in het atelier een kijkje te komen nemen. We benaderen graag alles vanaf de positieve kant. 🙂 

Hebben jullie nog een paar woorden voor anderen die een sociale onderneming willen beginnen?

Jazeker! Jolijn schreef daar een tijdje terug een mooie blog over. ‘Share, start & be brave.’ Gewoon beginnen dus!

Vanhulley medewerkers 2

We benaderen graag alles vanaf de positieve kant.

Superclose superfoods

Superclose-superfoods

Geüpdate in oktober 2019.


Klooker zorgt dat jij lekker kunt leven, genieten èn tegelijkertijd bewust kunt kiezen. Alles is écht verantwoord, van topkwaliteit en betaalbaar.

Hoe super zijn ‘superfoods’ eigenlijk? En wie plukt er nou echt de vruchten van? De afgelopen jaren zijn superfoods verhuisd van speciaalzaak naar de supermarkt en zijn de exotische gojibessen, chiazaad en quinoa inmiddels deel van veel boodschappenlijstjes. Maar moet het allemaal echt zo exotisch en van ver? Hebben we niet gewoon superfoods in Nederland? We bekijken de impact van verschillende soorten exotische superfoods en introduceren je aan voedsel uit de buurt dat we ook heel super vinden.

‘Superfood’ – met aanhalingstekens

Op het internet wordt te pas en te onpas gestrooid met superfoods. Nouja, met de titel dan. De term is onbeschermd en vrij gevoelig voor interpretatie. Zo zijn er sites waar Brood, pindakaas, zalm, bloedworst of lever de stempel ‘superfood’ krijgen. Het spectrum is dus ongekend breed, evenals de claim: een superfood is bovengemiddeld gezond en superieur aan ‘gemiddeld’ eten. Wij vinden het maar vaag en onduidelijk. Laten we daarom zeggen dat ‘superfood’ in eerste instantie een marketingterm is, geen definitie. En denk elke keer dat je ‘superfood’ leest, de aanhalingstekens er maar bij.

2x super exotische ‘superfoods’

Zuid-Amerika kunnen we ook wel het superfood Walhalla noemen. Quinoa, Maca, Amaranth, inca-bessen, het groeit er allemaal. Maar omdat één van de snelst groeiende bronnen van CO2-uitstoot van ons voedseltransport komt, kunnen we beter kijken naar voedingsbronnen uit de buurt. En niet alleen vanwege de uitstoot. Bekijk bijvoorbeeld de impact van deze superfoods van super ver…

Quinoa (Peru, Ecuador, Bolivia)

Quinoa, ook wel Andesrijst genoemd, was voor zijn ‘super’ bestaan gewoon een belangrijke voedingsbron voor arme boeren. Het bevat ontzettend veel eiwitten, vitaminen en mineralen en aminozuren die het lichaam beschermen tegen virussen. Een gezond goedje, waar de hele wereld graag een pseudo-graantje van meepikt. Zo veel dat de export floreerde en de prijs omhoogschoot, waardoor de lokale boeren het zaad zelf niet meer kunnen betalen. Zij kopen nu pasta en rijst voor zichzelf, waardoor ze opeens veel minder voedingsstoffen binnenkrijgen. Quinoa kan gewoon in Nederland geteeld worden! En dit gebeurd nu ook; dat is een super ontwikkeling want dan kunnen de Zuid-Amerikaanse boeren weer hun eigen quinoa eten. Je vindt het bij Quinoa Holland! Op duurzame wijze geteeld, zonder bestrijdingsmiddelen, en dus heerlijk lokaal. Toppie!

Avocado (Peru, Chili, Kenia, Zuid-Afrika)

Instagram en health magazines staan er vol mee, het groene goud vol onverzadigde vetten. In vegan recepten geeft avocado, bij gebrek aan kaas of room, tóch creamyness aan soepen en sauzen. De impact van deze steenvrucht op het milieu en de lokale boeren is echter niet mals. Avocadobomen groeien in gebieden waar door klimaatverandering waterschaarste heerst, terwijl de bomen juist extreem veel water nodig hebben om vruchten te dragen. Ontbossing, geweld en inmenging van drugsbendes, het wordt allemaal gelinkt aan de avocado’s op ons bordje. Toch krijgt de vrucht een prima beoordeling op de groente-en fruitkalender van Milieu Centraal. Hoe dat kan? Het vervoer per boot scheelt enorm met dat per vliegtuig en door de enorme vraag is er meer aandacht gekomen voor arbeidsomstandigheden voor boeren. Avocado’s kun je volgens Milieu Centraal prima eten, maar liever die uit Peru en Kenia dan uit Zuid-Afrika. Kun je er een uit Spanje vinden, dan zit je al helemaal goed, maar daar komt maar een klein percentage van onze import-avocado’s vandaan.

Puntje bij paaltje: een avocado eten is altijd beter dan vlees, maar wees je ervan bewust dat het niet de duurzaamste vrucht is.

5 x ‘superfoods’ van eigen bodem

Vitaminebommen en mineralenknallers komen heus niet alleen uit het hooggebergte. Ons platte landje biedt hordes buitengewoon voedzaam voedsel. ‘Superfoods’ van eigen bodem, een introductie:

Spirulina

‘Één van de meest voedzame substanties op aarde,’ aldus Tim van Koolwijk, de bevlogen ondernemer achter Spireaux. Waar veel Spirulina-poeders en -pillen uit Azië of de VS komen, kweekt Spireaux zijn groene cyanobacteriën gewoon in de Rotterdamse kelder van Blue City. Daarmee bespaart hij 99% water en land ten opzichte van andere proteïnebronnen. Naast eiwitten zit deze duurzame booster propvol omega vetzuren, vitamines en mineralen. De groene wonderpasta is nog niet in de winkels verkrijgbaar, daar wordt nog hard aan gewerkt. Binnenkort is Spireaux wel in restaurants te vinden.

Zeewier

In onze eigen Noordzee groeit een onderwaterregenwoud dat CO2 opneemt en zuurstof uitademt. Een woud dat zeewater filtert en kraamkamers voor zeedieren vormt. Het beschermt de kust tegen erosie en zit boordevol eiwitten, mineralen en ‘vitamine zee’. Topspul dus! Maar de zeewierwouden zijn kwetsbaar voor ‘wildoogst’ en momenteel wordt nagenoeg álle wier in Europa geoogst zonder terug te planten. Om het natuurlijke zeewier te beschermen, zorgt Zeewaar voor biologische en duurzame teelt van deze zeegroente, om de zeewierlongen van onze zeeën en oceanen te behouden. Wil je verantwoord Zeeuwse seizoenswieren aan je dieet toevoegen? Kijk dan eens bij Wildwier, zij bieden abonnementen op verantwoordelijk geoogst zeewier voor consumptie.

Zeewier is een echte krachtpatser in je dieet die onder andere helpt hartklachten te voorkomen, de spijsvertering ondersteunt, hormonen reguleert en, verdorie, nog smaakmaker is ook!

Brandnetel

Neem bij je volgende wandeling een paar handschoenen, een schaar en een zakje mee, want deze prikkelende plantjes zijn ongelofelijk voedzaam én reinigend. 25% van de gedroogde plant bestaat uit eiwit en de rest wordt afgetopt met ijzer, kalk, magnesium, vitamines, kalium, calcium en mangaan. Bovendien heeft de plant vele medicinale werkingen, waaronder ontstekingsremmend, bloedzuiverend, vocht-afdrijvend en allergie verlichtend. Zorg in deze tijd van het jaar wel dat je alleen de toppen gebruikt, want de rest van de plant bevat te veel nitriet in het najaar. Het voorjaar is de beste tijd om te oogsten, maar met de najaarstoppen kun je prima een pesto maken, of wat dacht je van soep?

Gojibes

Uit Nederland? Jazeker, je hoeft niet helemaal naar China om deze rode besjes te plukken, ze groeien gewoon in ons kikkerlandje aan de Boksdoorn, een struik die je vindt in tuinen, duinen en langs rivieren. De besjes zitten boordevol vitamine A, B1, B2 en C, chroom, calcium, ijzer, koper, nikkel, natrium, magnesium en aminozuren.

Nederlandse telers vinden we gek genoeg alleen voor de struiken, niet voor de bessen zelf. In onze schappen vind je dan ook de Chinese variant van de bes, die nogal eens in opspraak komt vanwege de hoge concentraties bestrijdingsmiddelen. Gek toch, dat het zo onveilig is en van zo ver moet komen, terwijl het gewoon in de buurt groeit? De allerbeste optie is natuurlijk om de besjes uit je eigen tuin te oogsten.

Klookerkorting!

Kweek je eigen biologische gojibesjes met €5 korting bij moestuinenbloem.nl
Ontvang €5 korting bij besteding van €20.
Klik hier om naar de kortingspagina te gaan.
Deze korting is geldig tot 31 januari 2020.

Boerenkool

De groente uit ons prakje boerenkool heeft een heuse sterrenstatus in Amerika. Zelfs Beyoncé is fan van kale. Niet heel gek, want de koolsoort bevat veel calcium, vitamine A, C en K en de mineralen koper, kalium, ijzer, mangaan en fosfor. Met name de hoge concentraties vitaminen maakt dat deze oer-Hollandse groente onder de superfoods wordt geschaard. Overigens zijn de meningen verdeeld over de koude toepassing ervan, omdat het lastig te verteren is voor je maag, met winderigheid tot gevolg. Dat is dus opletten geblazen!  

Maar waar let je nu op in de super?

Volgens Milieu Centraal is het vervoer één van de belangrijkste indicatoren voor milieu impact, wat je terugziet in de milieuscore op hun groente- en fruitkalender. Hoe dichter bij, hoe beter, en per vliegtuig is het meest vervuilend. Wat de impact van je voeding is op lokale boeren en bevolking zul je helaas niet terugvinden op de verpakking. Daarin zul je dus zelf kritisch moeten blijven. Één ding staat vast: zodra een bepaald soort voedsel van ver komt en een hype is, heeft de bevolking en de landbouwgrond daar eigenlijk altijd onder te lijden. Al gauw wordt te veel van hetzelfde op één plek verbouwd, en dat is belastend voor de landbouw en legt veel druk op de handelsmarkt. Wij eten dus het liefst van dichtbij. Boerenkool van de buren en gojibessen uit de tuin. Yumm!

Naast de leuke korting op je eigen fruitbomen, hebben we ook nog steeds de korting met One World lopen. Check it out!

Deze maand OneWorld actie voor Klooker leden!

OneWorld brengt dagelijks journalistieke verhalen uit de hele wereld: van mensenrechten tot duurzaamheid. Onderzoekend, activerend en altijd oplossingsgericht.

Word Vriend van OneWorld voor € 4 per maand (i.p.v. € 6) en ontvang OneWorld Magazine tien keer per jaar, print én/of digitaal. Zo steun je verhalen die er toe doen én lees je wat je zelf kan doen om de wereld een beetje eerlijker en duurzamer te maken. 

Meer weten? Klik hier.

Wat kun je doen met regenwater?

Geschreven in september 2019.


Klooker zorgt dat jij lekker kunt leven, genieten èn tegelijkertijd bewust kunt kiezen. Alles is écht verantwoord, van topkwaliteit en betaalbaar.

Het is alweer halverwege september! Naast dat dit de Groene Maand is, is het ook weer een natte maand dit jaar en door de klimaatverandering lijkt het zelfs elk jaar natter te worden. Daar kunnen we hard van balen, maar kunnen we niet iets nuttigs met al die regen? Jazeker, dat kan! Het plenzende hemelwater is namelijk goed voor je plantjes, portemonnee en het milieu, mits je het goed opvangt en niet laat weglopen in het riool. Daarom vertellen wij hoe je regenwater kunt vangen en wat je ermee kunt doen.

Regenwater opvangen is nodig!

Met name in de steden groeit het waterprobleem: regenwater van heftige hoosbuien kan niet meer goed weg door de vele bestrating. Riolen raken daardoor overbelast met een overload aan relatief schoon regenwater. Het afvalwater dat wel vies is, kan hierdoor niet meer goed verwerkt en komt in grachten en kanalen terecht. Watervervuiling doordat er te veel schoon water in het riool terecht komt, dat is toch bizar eigenlijk! Onnodig ook, want we kunnen prima zorgen dat het riool niet overloopt. De grootste taak daartoe ligt bij de gemeenten, maar jij kunt ab-so-luut je steentje bijdragen. We gaan je nu vertellen hoe.

Een ton op je balkon

De Elho regenton heeft zelfs een ingebouwde gieter.

Of je nou een tuin of balkon hebt, regenwater vangen kunnen we allemaal. Wat je nodig hebt is een dak, een regenpijp en een regenton. Als een trechter voert de regenpijp alle regendruppels van je dak door de pijp naar beneden. Normaal gesproken zó het riool in, maar met een ton ertussen wordt het water netjes afgetapt om kraanwater te besparen en het riool te ontzien. Voor je persoonlijke regentap hoef je maar één keer één ding te doen, namelijk een regenton aansluiten op die regenpijp.

Een ton kiezen

Een regenton gaat heel lang mee, mits je de juiste kiest. Een houten ton ziet er bijvoorbeeld mooier en natuurlijker uit, maar gaat relatief snel kapot door vrieskou, temperatuurverschillen en verweer. Bovendien vergt een houten ton meer onderhoud. Een kunststof ton is daarom een duurzamere oplossing, zeker wanneer deze van gerecycled materiaal is.

Elho heeft bijvoorbeeld mooie tonnen die van gerecycled plastic zijn en slimme designs hebben met ingebouwde gieter of een plantenbak bovenop. Iets minder oogstrelend, maar een stuk vriendelijker voor de beurs zijn de BeGreen en Harcostar regentonnen. Tonnen van deze merken zijn gemaakt in het Verenigd Koninkrijk en van 100% gerecycled polyethyleen. Ook handig bij een fikse regenbui: een regenton overstroomt niet, want bij een volle ton wordt overtollig regenwater gewoon afgevoerd.

Klookerkorting!

12.5% korting op een regenton van gerecycled kunststof bij Tonnellerie Den Oude. Keuze uit wel 5 soorten! Zie kortingscode op onze kortingspagina. Klik hier.

Tegels eruit, groen erin

Regenwater trekt slecht in de grond als je tuin helemaal betegeld is. Dat betekent dat er meer water in riolen terechtkomt, waardoor ze sneller overbelast raken. Planten zijn dol op regenwater en houden het lekker vast, om vervolgens weer terug te geven aan de biosfeer. Een groene tuin vol planten ontlast dan ook het riool en eerlijk is eerlijk, ziet er veel gezelliger uit!

Roof garden

Bron: sedumdakbedekking.nl

Het lijkt een vrij nieuw concept, maar Al Jarreau zong er al over in de eighties: de roof garden. ‘Sedumdak’ klinkt misschien iets minder sexy, maar de werking wordt er zeker niet minder om. Sedum is een verzamelnaam voor de vetplantjes die er groeien. Zo’n 400 tot 500 soorten vallen onder deze plantenfamilie. Ze doen precies hetzelfde als het groen in je tuin: het riool ontzien door regenwater vast te houden. Fijne bijkomende voordelen zijn dat het ’s zomers de onderliggende ruimtes koelt en dat vlinders, hommels en bijen er dol op zijn.

Tip: kijk eens of jouw gemeente subsidies verleent voor een sedumdak.

Kratten ingraven

Bron: Marco Tolboom

In je tuin kun je je regenpijp ook aansluiten op zogenaamde infiltratiekratten. Dat zijn speciale kunststof kratten met een doek eromheen. Je graaft ze in en ziet ze dus niet, maar ze vangen wel veel regenwater op. Door kleine gaatjes geven ze langzaam het water af aan de grond, waardoor je tuin gelijkmatig vochtig blijft. En natuurlijk, daar is ‘ie weer: het ontlast het riool!

Geveltuintjes en plantenbakken

Geen balkon en geen tuin? Dan zijn je opvangopties wat beperkter. Maar zeker niet niets. We kunnen je wel vast vertellen dat het niet werkt om een emmertje aan je raam te hangen, want daarmee vang je veel te weinig hemelwater op voor hergebruiken. Wel kun je denken aan geveltuintjes of plantenbakken.

wat kun je doen met regenwater - geveltuintjes
Fotografie: Roel Wijnants

Sommige gemeenten, zoals die van Utrecht, moedigen geveltuintjes aan met subsidies. En in ontzettend veel gemeenten zijn er plantenbakken aan te vragen, of krijg je makkelijk toestemming om er een te plaatsen. Voor een geveltuintje haal je een aantal stoeptegels los bij de voorkant van je huis en maak je er een gezellig waterslurpend tuintje van. Hoe je dat het beste doet legt Milieu Centraal je uit in deze handige handleiding.

Is regenwater drinkbaar?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: mwah. Het is technisch mogelijk, maar een ingewikkeld en kostbaar proces. Regenwater neemt verontreinigingen uit de atmosfeer op en houdt dat vast. Bovendien is de oppervlakte die het water opvangt doorgaans niet schoon genoeg: vogelpoep, vieze dakgoten, bladeren… Niet te vergelijken met ons eigen sterk gecontroleerde kraanwater. Drinkwaterbedrijven kunnen regenwater zuiveren door middel van membraanfiltratie, maar moeten de kwaliteit continue controleren en testen om het veilig te houden. Het monitoren van de drinkwaterkwaliteit is daarmee dermate kostbaar en tijdrovend dat een DIY project op je balkon écht een minder goed idee is.

Naast de fantastische regenton actie van De Tonnellerie, hebben we ook een maand lang de volgende actie met One World:

Deze maand OneWorld actie voor Klooker leden!

OneWorld brengt dagelijks journalistieke verhalen uit de hele wereld: van mensenrechten tot duurzaamheid. Onderzoekend, activerend en altijd oplossingsgericht.

Word Vriend van OneWorld voor € 4 per maand (i.p.v. € 6) en ontvang OneWorld Magazine tien keer per jaar, print én/of digitaal. Zo steun je verhalen die er toe doen én lees je wat je zelf kan doen om de wereld een beetje eerlijker en duurzamer te maken. 

Meer weten? Klik hier.

Of neem eerst een kijkje of One World iets voor jou is. Bijvoorbeeld door te kijken naar al hun items over water.

Zonnepanelen en duurzaamheid

zonnepanelen, duurzaamheid zonnepanelen, duurzame zonnepanelen-energie, zonde-energie, zonnepanelen voordelen

Dit artikel is geschreven in augustus 2019.


Met de kracht van de zon in je eigen stroom voorzien, hoe duurzaam is dat wel niet! Ongeveer 10% van de Nederlanders heeft zonnepanelen op z’n dak. Met deze zonnepanelen op je dak ben je duurzaam bezig, dat is iets wat wij (bijna) allemaal denken. Er komen namelijk geen schadelijke stoffen vrij in het proces van het genereren van elektriciteit en zonne-energie heeft geen brandstof nodig om te werken.

Maar hoe duurzaam zijn zonnepanelen nu werkelijk? Op het internet zijn de meningen over de duurzaamheid van zonnepanelen enorm verdeeld. Daarom gaan wij hieronder dieper in op de voor- en eventuele nadelen van zonnepanelen.

Hoe werken zonnepanelen?

In 1839 ontdekte de Franse natuurkundige Becquerel dat het mogelijk is om elektriciteit op te wekken uit zonlicht (photovoltaisch effect). In de meeste zonnepanelen wordt hiervoor silicium gebruikt, dit is een halfgeleider. De energie van de zon maakt elektronen los in het gebruikte silicium. Hierdoor ontstaat dan weer spanning in een zonnecel en dus energie. Om deze spanning om te zetten naar bruikbare wisselstroom voor het elektriciteitsnet, zijn behalve panelen ook een omvormer en elektriciteitskabels nodig.

Voor het opwekken van stroom hebben zonnepanelen niet per se direct zonlicht nodig. Ook op een bewolkte dag levert een zonnecel elektriciteit! 

Zonnepanelen zijn goed voor ons klimaat

zonnepanelen, duurzame energie, duurzaamheid zonne-energie, duurzaamheid zonnepanelen

Door zelf zonne-energie op te wekken help je het klimaat te beschermen. Bij het opwekken van elektriciteit in een zonnepaneel komen namelijk geen milieuvervuilende stoffen of broeikasgassen vrij. Ook worden Nederlanders door zelf duurzame energie op te wekken minder afhankelijk van de import van energie uit andere delen van de wereld. Met een set van 10 zonnepanelen op je dak bespaar je 1100 kilo CO2 per jaar!  

Levensduur van zonnepanelen maakt veel goed

Zonnepanelen gaan 25 tot maximaal 40 jaar mee!

Voor de productie van deze zonnepanelen is wel energie nodig uit fossiele brandstoffen. Daarbij komt (helaas wel) CO2 vrij. Na 3 jaar elektriciteitsproductie hebben de zonnepanelen echter net zoveel energie bespaard als er nodig was voor de productie ervan. Zonnepanelen gaan ongeveer 25 jaar mee tot maximaal 40 jaar. De resterende 22 jaar is elke opgewekte kWh dus een bijdrage aan het milieu en een verkleining van je voetprint. Pure milieuwinst!

Het prijskaartje

zonnepanelen, duurzaamheid zonnepanelen, duurzame zonnepanelen, zonne-energie, milieuvriendelijke energie

Een set van 10  nieuwe zonnepanelen kost gemiddeld 4.700 euro. De btw kun je terugvragen bij de Belastingdienst. Dat bespaart je gemiddeld zo’n 760 euro. Handige tip: de factuur voor de zonnepanelen en de energierekening moeten op dezelfde naam staan!

Het is best een investering, maar gelukkig worden zonnepanelen steeds goedkoper door technische ontwikkelingen en schaalvergroting. Let wel op, de prijzen verschillen enorm per aanbieder. Tip: Vraag daarom meerdere offertes aan, zo heb je een goede prijsvergelijking!

Stel je installeert die 10 zonnepanelen op jouw huis. Dan produceren deze panelen jaarlijks 2.600 kWh aan elektriciteit. Wanneer je dit bij een energieleverancier zou afnemen, betaal je hier ongeveer 600 euro voor. Dit bedrag spaar je jaarlijks vanaf je aankoop, dus die panelen verdienen zichzelf wel terug. Ondertussen draag je ook nog eens je steentje bij aan een beter milieu.

Vergoeding voor aangeleverde stroom

Soms produceren zonnepanelen stroom op een moment dat de eigenaar geen stroom gebruikt. Die stroom wordt dan geleverd aan het elektriciteitsnet. De energieleverancier verrekent de levering vervolgens met je elektriciteitsrekening en betaalt jou daarvoor dezelfde prijs als je nu betaalt voor jouw stroom.

Wanneer je meer stroom levert aan het energiebedrijf dan je van hen afneemt, mag het energiebedrijf een lagere prijs betalen voor het overschot. Daar moet je dus even rekening mee houden. 

Zonnepanelen en subsidies

Zonnepanelen, zonne-energie, zonnepanelen duurzaamheid, duurzame zonnepanelen

De landelijke subsidie (zoals deze bekend was) voor zonnepanelen is afgeschaft, maar gemeenten hebben vaak nog wel eigen zonnepaneel-regelingen. Check dus wat jouw gemeente op dit gebied te bieden heeft! Dit kun je hier gemakkelijk nakijken. 

Bijna alle gemeentes hebben energiebesparingsregelingen in de vorm van leningen met gunstige voorwaarden en een veel lagere rente dan een gewone lening. Check goed de voorwaarden, want die kunnen per gemeente sterk verschillen!

Zonnepanelen worden steeds populairder

zonnepanelen nederland, zonne-energie, zonnepanelen duurzaamheid
Bron: CBS

Volgens het CBS is in 2018 een recordaantal van 2,3 miljoen zonnepanelen geïnstalleerd. “Dat staat gelijk aan het elektriciteitsverbruik van 170.000 huishoudens en een CO2-besparing van jaarlijks bijna 0,5 megaton”, zegt Rolf Heynen, directeur van onderzoeksbureau Dutch New Energy Research. 

Niet alleen worden er veel zonnepanelen geïnstalleerd bij woonhuizen, ook veel bedrijven stappen over op zonne-energie. Zo’n 50% van de zonnepanelen die worden geïnstalleerd in Nederland, zijn bestemd voor bedrijven. 

Tips voor Zonnepanelen

1. Wil je ook warm water van zonne-energie? Kijk of een Zonneboiler iets voor jou is. 

2. Voor het plaatsen van zonnepanelen heb je geen vergunning nodig. Uitzonderingen gelden voor monumenten en beschermde stads- of dorpsgezichten. Doe altijd navraag bij je gemeente of kijk op Omgevingsloket.

3. Je kunt gemakkelijk de btw op aanschaf en installatie van zonnepanelen terugvragen van de Belastingdienst. Lees hoe je dat simpel doet op Btw op zonnepanelen terugvragen.

4. Zorg bij installatie van zonnepanelen bij voorkeur voor ventilatieruimte tussen de panelen en het dak, en rond de omvormer. Zo voorkom je dat ze teveel opwarmen en daardoor minder goed werken.

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • …
  • 17
  • Next Page »

Copyright © 2025 · Klooker on Genesis Framework · WordPress · Log in